Liron Gertsman và Tobias Yoder đã mất hơn một năm để tìm và chuẩn bị bấm máy một tháp chuông, một tổ cò, một điểm đặt máy và đúng lát cắt của đường Nhật thực toàn phần. Nhưng vào ngày bấm máy ở Tây Ban Nha, toàn bộ kế hoạch gần như sụp đổ vì nhân vật chính - con cò trắng - chưa về tổ.
Hai nhiếp ảnh gia đã dành một năm để chuẩn bị cho kế hoạch chụp bức ảnh Nhật thực hoàn hảo này và thành công chỉ gói gọn trong 30 giây
Với hai nhiếp ảnh gia Liron Gertsman và Tobias Yoder, khuôn hình đáng nhớ nhất trong chuyến đi Tây Ban Nha đã được hình thành từ rất lâu trước đó: chuẩn bị dữ liệu đường đi, ảnh vệ tinh, địa hình, độ cao của Mặt Trời, vị trí các tổ cò và những lần khảo sát thực địa kéo dài nhiều ngày.
Mục tiêu của họ không đơn thuần là ghi lại vành nhật hoa trong khoảnh khắc hiếm hoi. Họ muốn đặt hiện tượng thiên văn ấy vào một không gian có câu chuyện: một con cò trắng trên đỉnh tháp chuông cổ, chụp kiểu silhouette trước ánh sáng mỏng manh của Mặt Trời bị che khuất.
Đó là ý tưởng có sức gợi thị giác mạnh, nhưng cũng thuộc nhóm đề bài khó nhất của nhiếp ảnh hiện tượng tự nhiên. Bởi trong khung hình ấy, mọi yếu tố phải cùng xuất hiện đúng lúc: Mặt Trời, Mặt Trăng, kiến trúc, góc máy, thời tiết và một sinh thể hoàn toàn không tuân theo bất cứ lịch trình nào của con người.

Liron Gertsman và Tobias Yoder đã gửi cho nhau một tin nhắn định mệnh trên Instagram sau sự kiện nhật thực toàn phần tại Bắc Mỹ vào năm 2024
Chỉ vài ngày sau hiện tượng nhật thực toàn phần vào ngày 8 tháng 4 năm 2024, Gertsman và Yoder đã chính thức trở thành bạn đồng hành trong nhiếp ảnh, đồng thời bắt đầu lên kế hoạch cho những dự án chung vào năm 2026.
Nhiếp ảnh thường là một công việc mang tính cá nhân; sự hợp tác giữa các nhiếp ảnh gia, đặc biệt là những người chuyên nghiệp cùng lĩnh vực, là điều hiếm thấy. Thế nhưng, trải nghiệm làm việc cùng nhau lại vô cùng tuyệt vời đối với cả Gertsman lẫn Yoder.
“Theo tôi biết, chúng tôi là hai nhiếp ảnh gia chuyên chụp ảnh chim duy nhất thực hiện được bức ảnh đó [bức ảnh chụp trong lúc nhật thực vào năm 2024,” Yoder chia sẻ.
“Cả hai đều hiểu rõ cần phải làm những gì. Chúng tôi biết rằng mình có cùng tần số với nhau. Việc hợp tác vì thế diễn ra một cách hoàn toàn tự nhiên.”

Từ trái sang phải: Tobias Yoder, Liron Gertsman và bạn gái của Gertsman, Victoria Cirone, trước thời điểm diễn ra nhật thực toàn phần
Kể từ năm 2024, Gertsman và Yoder đã cùng nhau thực hiện nhiều chuyến đi nhiếp ảnh khác, bao gồm các chuyến đi đến vùng Tây Bắc Thái Bình Dương và Hawaii.
Trong suốt những chuyến đi đó cũng như nhiều khoảng thời gian khác, Gertsman và Yoder đã lên kế hoạch cho bức ảnh chụp nhật thực toàn phần tại Tây Ban Nha – một tác phẩm mà họ đã thực hiện thành công ngoài mong đợi.
Tuy nhiên, thành công này không chỉ nhờ vào một chút may mắn mà còn đòi hỏi sự chuẩn bị vô cùng kỹ lưỡng.
Gertsman nói: “Tobias và tôi đã dành đúng một năm, thậm chí có thể hơn, để nghiên cứu. Công việc chính của chúng tôi là xem xét các bản đồ Tây Ban Nha cùng những cơ sở dữ liệu trực tuyến về động vật hoang dã và các loài chim, nhằm xác định vị trí của càng nhiều tổ cò càng tốt nằm trong dải nhật thực toàn phần.”

Gertsman và Yoder đã xác định nhiều địa điểm tại Tây Ban Nha để đi khảo sát
Bộ đôi này đã xác định vị trí của hàng trăm, thậm chí hàng nghìn chiếc tổ — chủ yếu là tổ của loài cò, bên cạnh tổ của các loài chim khác. Cò trắng (Ciconia ciconia) là đối tượng chính mà các nhiếp ảnh gia nhắm đến, bởi Tây Ban Nha vốn nổi tiếng với quần thể loài cò này. Đây là nơi có số lượng cò sinh sản lớn nhất châu Âu, với hơn 50.000 cặp. Chúng được xem là loài chim biểu tượng trên bầu trời Tây Ban Nha, và những chiếc tổ của chúng xuất hiện khắp nơi trên cảnh quan đất nước này.
Các tháp chuông nhà thờ và tháp lâu đài cũng là những hình ảnh đặc trưng tại Tây Ban Nha, vì vậy Gertsman và Yoder quyết định kết hợp hình ảnh những chú cò với các tòa tháp này. Tuy nhiên, việc tìm kiếm một chiếc tổ cò ưng ý cùng một tòa tháp hoàn hảo không phải là điều dễ dàng.
Các nhiếp ảnh gia đã đến Tây Ban Nha hơn một tuần trước khi hiện tượng nhật thực toàn phần diễn ra. Họ thuê xe rồi tỏa đi theo hai hướng ngược nhau để khảo sát tất cả những địa điểm tiềm năng mà họ đã dành cả năm trời để tìm kiếm trước đó.
Gertsman giải thích: “Chúng tôi chia nhau ra, mỗi người phụ trách một nửa bản đồ rồi cứ thế lái xe đi từ tổ này sang tổ khác. Chúng tôi kiểm tra xem: thứ nhất, vị trí đó có thẳng hàng với nhật thực một cách đẹp mắt không và liệu có chỗ nào để chúng tôi đứng sao cho thẳng hàng với nhật thực hay không? Và thứ hai, liệu ở đó có cò hay không?”
Từ bản đồ đến hiện trường
Liron Gertsman là nhiếp ảnh gia thiên nhiên người Canada. Tobias Yoder sống tại Texas và được biết đến với các tác phẩm về chim hoang dã. Sau trải nghiệm chụp chim bay qua nhật thực năm 2024, họ bắt đầu theo đuổi một ý tưởng cụ thể hơn cho lần nhật thực tại Tây Ban Nha: tìm một tổ cò nằm trên công trình cao, đặt trong trục ngắm phù hợp với Mặt Trời ở pha toàn phần.
Tây Ban Nha có lợi thế đặc biệt cho ý tưởng này. Cò trắng thường làm tổ trên tháp chuông nhà thờ, các tòa tháp cổ hoặc những công trình cao giữa làng quê. Những tổ lớn, bám chặt vào mái ngói và đỉnh tháp, không chỉ là nơi cư trú của chim mà còn tạo nên một dấu ấn đặc trưng trong cảnh quan bán đảo Iberia.
Nhưng “có tổ cò” chỉ là điều kiện ban đầu.
Để một địa điểm trở thành điểm chụp, hai nhiếp ảnh gia phải giải đồng thời một loạt bài toán: tháp chuông có nằm đúng theo hướng Mặt Trời không, khoảng cách từ vị trí đặt máy đến công trình có đủ để tạo tỷ lệ mong muốn không, nền trời có bị che khuất không, đường tiếp cận có khả thi không, và quan trọng hơn cả, tổ đó có còn được cò sử dụng vào thời điểm nhật thực hay không.
Yoder đã tự phát triển một ứng dụng nhằm mô phỏng chính xác vị trí, kích thước biểu kiến của Mặt Trời và bố cục dự kiến tại từng điểm. Cùng với PhotoPills, công cụ này giúp họ sàng lọc các phương án từ xa trước khi lên đường.
-------------------------------------------------------
Chúng tôi tách ra, mỗi người cầm một nửa bản đồ, rồi cứ thế lái xe đi từ tổ này sang tổ khác.
-------------------------------------------------------
Vấn đề về những con cò phức tạp hơn vẻ bề ngoài của nó. Việc cò trú ngụ tại tổ trong mùa sinh sản cao điểm là một chuyện, nhưng việc chúng vẫn còn ở đó vào thời điểm hiện tại lại là chuyện khác. Một khía cạnh khác nữa là liệu chúng có thực sự ở trong tổ vào lúc xảy ra nhật thực hay không – sự kiện diễn ra vào khoảng 8 giờ 30 tối theo giờ địa phương.
Cả Gertsman và Yoder đều sử dụng một ứng dụng web do chính Yoder xây dựng để hỗ trợ khảo sát các địa điểm. Vốn có nền tảng về phát triển phần mềm, nhiếp ảnh gia này đã tự tạo ra một công cụ để phục vụ công việc tại hiện trường. So với các ứng dụng như PhotoPills – công cụ mà cả Gertsman và Yoder cũng đang sử dụng – ứng dụng tùy chỉnh của Yoder cho phép phóng to chi tiết hơn, đồng thời hiển thị hình ảnh mô phỏng Mặt Trời và hiện tượng nhật thực theo đúng tỷ lệ trong khung hình. Yoder chia sẻ: “Tôi có thể thiết lập bố cục một cách chính xác hơn”.

Một địa điểm không đủ
Hai nhiếp ảnh gia đến Tây Ban Nha trước ngày nhật thực khoảng một tuần. Công việc tại hiện trường bắt đầu bằng những hành trình dài trên xe: dừng lại ở các thị trấn nhỏ, quan sát tháp chuông, xác nhận tổ cò, tìm điểm đặt chân máy và trở lại vào những thời điểm khác nhau để kiểm tra ánh sáng.
Trong ảnh phong cảnh, một góc máy đẹp đôi khi là đủ. Với ảnh nhật thực, điều đó chưa bao giờ đủ.
Một nhà thờ có thể sở hữu tháp chuông lý tưởng nhưng lại nằm lệch khỏi trục Mặt Trời. Một tổ cò có thể ở đúng hướng, nhưng công trình quá gần hoặc quá xa khiến tương quan kích thước bị phá vỡ. Một bối cảnh có thể hoàn hảo trên ảnh vệ tinh, nhưng hoàn toàn bất khả thi vì cây cối, nhà dân hay địa hình ngoài thực tế.
Sau nhiều ngày loại trừ, Gertsman và Yoder chọn được một tháp chuông có tổ cò và một điểm đứng đáp ứng gần như đầy đủ yêu cầu. Cấu trúc kiến trúc đủ rõ để tạo điểm tựa cho khung hình; tổ nằm ở vị trí thuận lợi; Mặt Trời trong pha toàn phần dự kiến sẽ xuất hiện ngay phía sau.
Tuy nhiên, họ hiểu rõ: công việc tính toán mới chỉ giải quyết được phần thuộc về thiên văn và địa hình. Phần khó nhất vẫn là chờ đợi một con cò.
Nhân vật chính chưa xuất hiện
Trong những ngày trước nhật thực, hai người theo dõi thói quen trở về tổ của cò. Có hôm, chim đã có mặt trước thời khắc Mặt Trời lặn thấp. Có hôm, nó xuất hiện muộn hơn. Dữ liệu quan sát mang lại hy vọng, song không thể tạo ra sự bảo đảm.

Liron Gertsman trong thời điểm xảy ra nhật thực toàn phần
Đến ngày chụp, máy ảnh, ống kính và phương án vận hành đều đã sẵn sàng. Gertsman dùng Canon EOS R5 II với ống kính RF 100-500mm f/4.5-7.1 L IS USM; Yoder sử dụng Nikon Z8 cùng Nikkor Z 180-600mm f/5.6-6.3 VR. Cả hai làm việc ở vùng tiêu cự khoảng 500mm—đủ dài để nén không gian, đưa tháp chuông, tổ cò và Mặt Trời vào cùng một cấu trúc thị giác.
Pha toàn phần chỉ kéo dài khoảng 76 giây. Ở tiêu cự 500mm, Mặt Trời dịch chuyển rất nhanh trong khung hình. Ánh sáng thay đổi đột ngột. Chỉ một sai lệch nhỏ trong việc căn bố cục cũng có thể khiến vành nhật hoa lệch khỏi vị trí đã dự tính. Hai người đã tập trước cách thay đổi vị trí để duy trì trục ngắm, nhưng thực tế luôn căng thẳng hơn mọi cuộc diễn tập.
Khi bầu trời bắt đầu tối đi, tổ cò vẫn trống.
Thời gian co lại từng phút. Rồi từng giây.
Khoảng 90 giây trước pha toàn phần, họ nhìn thấy con cò đang bay về từ xa. Con chim đáp xuống tổ chỉ khoảng 30 giây trước khi Mặt Trời bị che khuất hoàn toàn.
Sự xuất hiện ấy không tạo ra một màn trình diễn ngoạn mục. Con cò chỉ trở về đúng nơi nó vốn thuộc về. Nhưng trong bối cảnh của một kế hoạch kéo dài hơn một năm, hành động bản năng đó đã hoàn thiện mảnh ghép cuối cùng của khuôn hình.

Một địa điểm dự phòng
Các nhiếp ảnh gia đã xác định sẵn những địa điểm dự phòng trong trường hợp thời tiết không thuận lợi, đồng thời cũng biết đến những khu vực có nhiều tổ cò hơn – nơi mang lại cơ hội cao hơn để bắt được hình ảnh chim trong khung hình. Tuy nhiên, địa điểm ưu tiên vốn đã quá lý tưởng, nên họ quyết định chấp nhận mạo hiểm và đón nhận mọi kết quả có thể xảy ra.
Gertsman chia sẻ: “Lần này, chúng tôi sẵn sàng chọn một vị trí mạo hiểm hơn, phần lớn là vì chúng tôi từng làm như vậy trước đây và muốn đặt ra tiêu chuẩn cao hơn. Tobias và tôi đã thảo luận rất nhiều về vấn đề này. Trong hai năm qua, chúng tôi đã cùng nhau thực hiện nhiều chuyến đi chụp ảnh và lần nào cũng đạt được kết quả tốt.”
Khi nhật thực trở thành câu chuyện

Trong ảnh hoàn thiện, tháp chuông hiện lên như một mảng tối chắc gọn, con cò đứng trên tổ và vành nhật hoa rực lên phía sau. Chủ thể chim không còn chỉ là yếu tố trang trí; nó tạo ra tỷ lệ, cảm xúc và cảm giác sống cho một cảnh tượng vốn rất dễ trở nên thuần túy kỹ thuật.
Nhật thực, xét cho cùng, là một sự kiện chính xác đến từng giây. Nhưng ảnh về nhật thực không nhất thiết chỉ nói về thiên văn học. Khi được đặt vào một bối cảnh cụ thể, nó có thể kể câu chuyện về vùng đất, kiến trúc, sự sống và mối quan hệ giữa con người với cảnh quan mà họ lựa chọn để quan sát bầu trời.
Gertsman và Yoder cũng không đặt tất cả kỳ vọng vào một phương án duy nhất. Họ bố trí thêm các máy Nikon DSLR tại một điểm dự phòng cách địa điểm chính khoảng 160 km, thiết lập chế độ chụp bracketing tự động quanh thời điểm nhật thực. Đây là cách làm quen thuộc với những dự án phụ thuộc nặng vào thời tiết và hiện tượng không thể lặp lại: luôn phải có kế hoạch thay thế, kể cả khi không có gì thay thế được khoảnh khắc mong muốn nhất.

Phần thưởng của sự chuẩn bị
Điều khiến bức ảnh này đáng nhớ không nằm ở độ hiếm của nhật thực toàn phần, dù đó vốn đã là một hiện tượng khó tiếp cận. Giá trị của nó nằm ở cách hai nhiếp ảnh gia biến một ý tưởng tưởng như viển vông thành dự án có thể thực hiện: nghiên cứu đủ sâu để kiểm soát các biến số có thể kiểm soát, nhưng vẫn chấp nhận rằng thiên nhiên sẽ luôn giữ lại quyền quyết định sau cùng.



Đây là cách Tobias Yoder giấu chiếc máy ảnh DSLR dự phòng của mình
“Bộ máy ảnh của chúng tôi cũng may là không bị lấy cắp. Chúng tôi cũng vốn nghĩ là sẽ chẳng bị lấy cắp đâu, vì đã giấu khá kỹ rồi. Nhưng dù sao thì mọi chuyện cũng ổn thỏa.”
Nói về thiết bị, Gertsman đã sử dụng máy ảnh Canon EOS R5 II cùng ống kính RF 100-500mm f/4.5-7.1 L IS USM để ghi lại hiện tượng nhật thực toàn phần, với tiêu cự được đặt gần mức 500mm.
“Canon R5 II là chiếc máy ảnh tốt hơn Canon R5, nhưng vẫn có vài điểm mà nó chưa bằng. Chẳng hạn, Canon R5 thực tế lại thể hiện tốt hơn một chút trong điều kiện thiếu sáng, như khi xảy ra nhật thực chẳng hạn,” Gertsman chia sẻ. “Tuy nhiên, Canon R5 lại không hỗ trợ chụp với độ sâu màu 14-bit đầy đủ khi sử dụng màn trập điện tử.”
[Video] Đánh giá Canon EOS R5 120 triệu - đắt nhưng xắt ra miếng
Gertsman muốn sử dụng màn trập điện tử trong suốt thời điểm nhật thực để loại bỏ nguy cơ rung lắc do màn trập (shutter shock) khi chụp liên tục; vì vậy, ông đã chọn chiếc R5 II để có được chất lượng hình ảnh tốt hơn khi dùng màn trập điện tử.
Về phần Yoder, anh là một người trung thành với thương hiệu Nikon; anh đã sử dụng chiếc Nikon Z8 kết hợp cùng ống kính Nikkor Z 180-600mm f/5.6-6.3 VR (thiết lập ở tiêu cự 500mm).
Cả hai nhiếp ảnh gia đều cực kỳ am hiểu thiết bị của mình – yếu tố mà họ cho rằng đã góp phần tạo nên thành công khi tác nghiệp trong một sự kiện đầy hỗn loạn như nhật thực toàn phần.

Yoder, Gertsman và Cirone ngay sau hành trình dài chụp hiện tượng Nhật thực đặc biệt đang tận hưởng thành quả của mình
Một năm chuẩn bị không bảo đảm cho một cú bấm máy thành công
Nhưng sự chuẩn bị kỹ lưỡng này sẽ đưa người chụp đến đúng vị trí, với đúng thiết bị, đúng phương án và đủ bình tĩnh để nhận ra khoảnh khắc khi nó xuất hiện.
Ở Tây Ban Nha hôm ấy, khoảnh khắc đó kéo dài khoảng 30 giây: đủ để một con cò trắng trở về tổ, đủ để vành nhật hoa bật sáng phía sau tháp chuông, và đủ để hai nhiếp ảnh gia thu lại một hình ảnh mà họ đã mong từ rất lâu - trước tiên trên bản đồ, sau đó trong trí tưởng tượng, và cuối cùng là trong kính ngắm.

Cre: Petapixel